Quốc hội thông qua Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) và Luật Trợ giúp pháp lý (sửa đổi)

QUỐC HỘI THÔNG QUA LUẬT TIẾP CẬN THÔNG TIN (SỬA ĐỔI) VÀ LUẬT TRỢ GIÚP PHÁP LÝ (SỬA ĐỔI)

Chiều ngày 23/4, Quốc hội đã chính thức biểu quyết thông qua Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) và Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý. Dưới đây là những nội dung cốt lõi của hai văn bản luật này.

Toàn cảnh phiên họp (Ảnh: Báo Thanh Niên)

Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi)

Luật được thông qua với tỷ lệ 492/493 đại biểu tán thành và sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/09/2026. Các điểm mới trọng tâm bao gồm:

Điều chỉnh trách nhiệm cung cấp thông tin của cấp xã: Điểm thay đổi lớn nhất so với luật hiện hành là UBND cấp xã sẽ không còn phải cung cấp “thông tin do mình nhận được để trực tiếp thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn”.

Quy định về đầu mối cung cấp thông tin:

Theo luật sửa đổi, đơn vị đầu mối (do UBND cấp xã xác định) có trách nhiệm cung cấp cho công dân cư trú trên địa bàn: các thông tin do HĐND, Thường trực HĐND, Chủ tịch UBND và thông tin do chính đơn vị mình tạo ra.
Đối với công dân khác: Việc cung cấp các thông tin nêu trên chỉ thực hiện trong trường hợp liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của họ.

Lý do sửa đổi: Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, việc điều chỉnh này nhằm bảo đảm tính hợp lý, khả thi trong bối cảnh sắp xếp, mở rộng chức năng, nhiệm vụ của cấp xã. Luật mới cũng tăng cường phân cấp, giao UBND cấp tỉnh, cấp xã chủ động xác định đầu mối cung cấp thông tin.

Quyền tiếp cận thông tin trên môi trường số: Bổ sung các quy định bảo đảm quyền tiếp cận thông tin trên môi trường số. Khuyến khích áp dụng phương thức điện tử và mở rộng các nhóm thông tin phải công khai, gắn trực tiếp với đời sống dân sinh, hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Luật Trợ giúp pháp lý (sửa đổi)

Luật được thông qua với tỷ lệ tuyệt đối 494/494 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, tập trung vào hai khía cạnh chính:

Bổ sung diện người được trợ giúp pháp lý: * Bổ sung nhóm “người lao động có thu nhập thấp là người bị buộc tội, bị hại” để bảo đảm tốt hơn quyền được trợ giúp pháp lý trong tố tụng hình sự.
Bổ sung quy định mở đối với “người được trợ giúp pháp lý khác theo quy định của pháp luật” nhằm bảo đảm tính linh hoạt. Việc xác định diện người được trợ giúp dựa trên các chính sách xã hội cơ bản và điều kiện kinh tế – xã hội.

Siết chặt điều kiện đối với Trợ giúp viên pháp lý: Nhằm nâng cao chất lượng và phòng ngừa rủi ro đạo đức, Luật bổ sung các trường hợp không được bổ nhiệm, cấp thẻ, bao gồm:

Người đang bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc, cơ sở giáo dục bắt buộc.
Người đã bị kết án mà chưa được xóa án tích về: tội phạm đặc biệt nghiêm trọng; tội phạm rất nghiêm trọng do vô ý; hoặc tội phạm ít nghiêm trọng do cố ý.

Phạm vi lĩnh vực trợ giúp pháp lý: Luật giữ nguyên quy định hiện hành, không mở rộng trợ giúp pháp lý sang lĩnh vực kinh doanh, thương mại. Mục đích nhằm bảo đảm đúng bản chất của trợ giúp pháp lý là chính sách an sinh xã hội, tập trung hỗ trợ đối tượng yếu thế trong các lĩnh vực dân sự, hình sự, hành chính, phù hợp với nguồn lực Nhà nước.

CÔNG TY LUẬT HỢP DANH NIỀM TIN VIỆT