QUỐC HỘI THẢO LUẬN DỰ ÁN LUẬT DỰ TRỮ QUỐC GIA (SỬA ĐỔI): BỔ SUNG DỰ TRỮ CHIẾN LƯỢC, TĂNG CƯỜNG XÃ HỘI HÓA

Sáng nay, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan, các đại biểu đã nghe Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng trình bày Tờ trình về dự án Luật Dự trữ quốc gia (sửa đổi). Tiếp đó, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày báo cáo thẩm tra, nhấn mạnh nhu cầu rà soát toàn diện để đảm bảo tính khả thi và đồng bộ với các chính sách mới.

Luật Dự trữ quốc gia hiện hành được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2012 và có hiệu lực từ 1/7/2013. Sau hơn 12 năm triển khai, văn bản này đã tạo nền tảng pháp lý cơ bản cho các hoạt động dự trữ quốc gia. Tuy nhiên, theo Tờ trình của Chính phủ, luật còn tồn tại một số bất cập, như chưa quy định việc sử dụng hàng dự trữ để bảo đảm an sinh xã hội, cũng như chưa điều chỉnh toàn diện các quy định liên quan đến phân quyền, phân cấp, chuyển đổi số và các luật mới ban hành. Việc sửa đổi nhằm tránh chồng chéo, mâu thuẫn, đồng thời thống nhất hệ thống pháp luật, đáp ứng chủ trương của Đảng và Nhà nước về tinh gọn bộ máy và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh: “Dự luật lần này quy định việc quản lý, sử dụng dự trữ quốc gia để thực hiện mục tiêu dự trữ quốc gia và quản lý nhà nước về dự trữ quốc gia; áp dụng đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc quản lý, sử dụng dự trữ quốc gia”. Dự thảo luật gồm 6 chương, 35 điều – giảm đáng kể so với 66 điều của luật hiện hành, nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Quang cảnh phiên họp (Ảnh: quochoi.vn)

Những điểm mới nổi bật trong dự thảo Luật

Dự luật kế thừa và bổ sung mục tiêu dự trữ quốc gia, nhấn mạnh vai trò của dự trữ chiến lược nhằm bảo đảm tự chủ chiến lược quốc gia. Điều này giúp huy động, khai thác hiệu quả nguồn lực kinh tế, đồng thời làm công cụ điều tiết thị trường, đảm bảo nền kinh tế vận hành ổn định theo quy luật thị trường và định hướng xã hội chủ nghĩa.

Về ngân sách nhà nước chi cho dự trữ quốc gia, dự luật quy định các nội dung chi từ nguồn dự phòng và chuyển nguồn sang năm sau, phù hợp với Luật Ngân sách nhà nước 2025. Dự thảo cũng rà soát nguyên tắc xây dựng chiến lược, nguồn lực dự trữ, đáp ứng mục tiêu ổn định kinh tế – xã hội. Việc phân cấp, phân quyền được thực hiện triệt để: Luật chỉ quy định mục tiêu, yêu cầu, tiêu chí, còn danh mục hàng dự trữ quốc gia và chiến lược do Chính phủ quyết định để đảm bảo linh hoạt.

Về quản lý và sử dụng hàng dự trữ, dự luật quy định thẩm quyền quyết định nhập, xuất thuộc Bộ trưởng hoặc Thủ trưởng cơ quan ngang bộ. Quy định về mua, bán không lặp lại các nội dung đã có trong luật đấu thầu và đấu giá; riêng hàng do Bộ Quốc phòng, Bộ Công an quản lý sẽ áp dụng quy định đặc thù về quốc phòng, an ninh.

Đối với bảo quản hàng dự trữ, dự luật bỏ yêu cầu cất giữ riêng, chuyển từ ban hành quy chuẩn kỹ thuật sang quy định bảo quản đơn giản, tạo thuận lợi cho thực thi. Đặc biệt, dự luật bổ sung nội dung về dự trữ chiến lược, với các cơ chế nguyên tắc về nhập, xuất, mua, bán, bảo quản và cất giữ, đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết. Một điểm mới là thúc đẩy xã hội hóa dự trữ thông qua nhập, mua, cất giữ từ nguồn hợp pháp tại doanh nghiệp, với hỗ trợ từ Nhà nước về chi phí quản lý, bảo quản, thuế, lãi suất và các khoản khác.

Dự luật cũng cắt giảm tối đa thủ tục không cần thiết, phân cấp mạnh mẽ về ban hành danh mục, quyết định nhập xuất và định mức kinh tế kỹ thuật. Chính phủ đề xuất luật có hiệu lực từ 1/7/2026, riêng phần dự trữ chiến lược từ 1/1/2027.

Các đại biểu tham dự phiên họp (Ảnh: quochoi.vn)

Báo cáo thẩm tra: Tán thành và đề nghị hoàn thiện

Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành sự cần thiết ban hành luật sửa đổi, ghi nhận việc tăng cường phân cấp, phân quyền, cắt giảm 2/6 thủ tục hành chính và đơn giản hóa nhiều thủ tục khác. Dự thảo đã bổ sung quy định về dự trữ chiến lược và xã hội hóa, phù hợp với tinh thần đổi mới pháp luật.

Tuy nhiên, Chủ nhiệm Phan Văn Mãi đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định, đặc biệt về dự trữ chiến lược – nội dung quan trọng thể chế hóa Nghị quyết 39 và Kết luận 115 của Đảng. Cụ thể, cần làm rõ nguyên tắc quản lý, chính sách nhà nước, danh mục và mức dự trữ, ứng dụng khoa học công nghệ, cũng như phương thức điều tiết thị trường đối với tài nguyên quan trọng.

Về xã hội hóa dự trữ quốc gia, Ủy ban đánh giá cao bước tiến thúc đẩy đa dạng hóa nguồn lực, giảm gánh nặng ngân sách. Song, quy định hiện tại mới dừng ở mức khuyến khích, thiếu cơ chế hỗ trợ tài chính, tín dụng, mua lại hàng dự trữ, chia sẻ rủi ro và quy định về bí mật nhà nước. Ủy ban đề nghị bổ sung để đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và doanh nghiệp, đồng thời hoàn thiện cơ chế thanh tra, giám sát và huy động nguồn lực ngoài ngân sách.

Liên quan đến ngân sách chi cho dự trữ, báo cáo thẩm tra ghi nhận tiến bộ nhưng đề nghị làm rõ thẩm quyền quyết định chi, lập dự toán và phân định nguồn chi cho các mục tiêu đột xuất cũng như chiến lược. Về hiệu lực thi hành, Ủy ban đề nghị đẩy nhanh xây dựng văn bản hướng dẫn, áp dụng từ 1/7/2026 để sớm đưa chủ trương về dự trữ chiến lược vào thực tiễn.

Phiên thảo luận này là bước quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý dự trữ quốc gia, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nguồn lực quốc gia trong bối cảnh kinh tế – xã hội mới.

CÔNG TY LUẬT HỢP DANH NIỀM TIN VIỆT

• Trụ sở: Số 31 Xuân Quỳnh, P. Yên Hòa, TP. Hà Nội
• Chi nhánh: Số 10 Tố Hữu, Hoàn Lão, Quảng Trị
• Điện thoại: 0913.419.886
• Email: info@vietrustlaw.com.vn
• Website: https://luatniemtinviet.vn/ & https://vietrustlaw.com.vn