Những điểm mới nổi bật của Nghị định 96/2026/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Đầu tư

NHỮNG ĐIỂM MỚI NỔI BẬT CỦA NGHỊ ĐỊNH 96/2026/NĐ-CP HƯỚNG DẪN THI HÀNH LUẬT ĐẦU TƯ

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 96/2026/NĐ-CP ngày 31/3/2026 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư 2025. Văn bản này được đánh giá là bước hoàn thiện quan trọng khung pháp lý, góp phần tháo gỡ các nút thắt hành chính, tạo môi trường đầu tư thông thoáng, minh bạch và hấp dẫn hơn nhằm thu hút dòng vốn chất lượng cao vào các lĩnh vực then chốt của nền kinh tế.

Một trong những điểm mới mang tính đột phá của Nghị định là việc cụ thể hóa thủ tục đầu tư đặc biệt (từ Điều 46 đến Điều 50). Cơ chế này được thiết kế dành riêng cho các dự án đầu tư thực hiện tại khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao và khu kinh tế.

Theo quy định mới, thay vì phải thực hiện quy trình thẩm định phức tạp, kéo dài về xây dựng, môi trường và phòng cháy chữa cháy trước khi cấp phép như trước đây, nhà đầu tư đủ điều kiện nay có thể lựa chọn hình thức đăng ký đầu tư kết hợp với cam kết tuân thủ. Cụ thể, nhà đầu tư chỉ cần nộp hồ sơ kèm văn bản cam kết thực hiện đúng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.

Ban quản lý khu kinh tế, khu công nghệ cao có trách nhiệm đánh giá hồ sơ và cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trong thời hạn 15 ngày làm việc. Cơ chế này đánh dấu sự chuyển đổi mạnh mẽ từ quản lý “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, giúp giảm đáng kể chi phí tuân thủ và rút ngắn thời gian đưa dự án vào vận hành thực tế.

Để đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật, Nghị định quy định rõ trách nhiệm kiểm tra, giám sát của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Trường hợp dự án không thực hiện đúng các cam kết sau khi đi vào hoạt động, nhà đầu tư sẽ phải chịu các hình thức xử phạt nghiêm khắc, thậm chí bị ngừng hoạt động hoặc chấm dứt dự án. Đây được xem là sự thay đổi tư duy quản lý hiện đại, vừa tin tưởng vào sự tự giác của doanh nghiệp, vừa giữ vững kỷ cương pháp luật.

Bên cạnh cải cách thủ tục, Nghị định cũng quy định cụ thể các ưu đãi và hỗ trợ đầu tư đặc biệt (Điều 21) nhằm thu hút các nhà đầu tư lớn (“đại bàng”) công nghệ toàn cầu và thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp tương lai.

Đối tượng hưởng ưu đãi được mở rộng và cụ thể hóa với các tiêu chí định lượng rõ ràng. Đặc biệt chú trọng các dự án thuộc lĩnh vực công nghệ chiến lược như sản xuất chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), trung tâm dữ liệu lớn (Big Data) và hạ tầng mạng 5G.

Ví dụ, các dự án nghiên cứu phát triển (R&D) chip bán dẫn hoặc xây dựng trung tâm dữ liệu AI có vốn đầu tư từ 6.000 tỷ đồng trở lên, cam kết giải ngân tối thiểu trong 5 năm, sẽ được hưởng mức ưu đãi cao nhất về thuế thu nhập doanh nghiệp và tiền thuê đất.

Nghị định còn dành sự ưu tiên đặc biệt cho Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) và các hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo. Điều này thể hiện rõ tầm nhìn chiến lược của Chính phủ không chỉ thu hút vốn FDI mà còn chú trọng chuyển giao công nghệ lõi và xây dựng năng lực nội sinh cho nền kinh tế Việt Nam.

Ngoài ra, danh mục địa bàn ưu đãi đầu tư được cập nhật, trong đó các khu thương mại tự do và trung tâm tài chính quốc tế được xếp vào nhóm hưởng mức ưu đãi cao nhất, tạo đòn bẩy phát triển cho các mô hình kinh tế mới.

Về quản lý ngành nghề kinh doanh có điều kiện, Nghị định đưa ra cơ chế rà soát định kỳ. Các Bộ, ngành phải đánh giá tính hợp lý, khả thi của các điều kiện kinh doanh hàng năm. Nếu điều kiện nào không còn phù hợp hoặc gây cản trở không hợp lý, cơ quan quản lý phải chủ động đề xuất bãi bỏ hoặc sửa đổi, góp phần ngăn chặn tình trạng “giấy phép con” tái xuất hiện.

Đối với nhà đầu tư nước ngoài, Nghị định tái khẳng định nguyên tắc bình đẳng: trừ các ngành, nghề thuộc “Danh mục hạn chế tiếp cận thị trường”, nhà đầu tư ngoại được hưởng quyền tiếp cận và đối xử công bằng như nhà đầu tư trong nước.

Với những quy định tiến bộ và đồng bộ, Nghị định 96/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao vị thế cạnh tranh của Việt Nam trong thu hút đầu tư quốc tế, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững trong giai đoạn mới.

CÔNG TY LUẬT HỢP DANH NIỀM TIN VIỆT